Tiêu xương hàm là tình trạng xương tại vị trí răng mất dần bị tiêu giảm. Nếu không can thiệp sớm, bệnh nhân có thể lệch khớp cắn, làm thay đổi đường nét khuôn mặt và ảnh hưởng đáng kể đến chức năng ăn nhai. Trong nội dung dưới đây, Nha Khoa Orion sẽ giúp bạn nhận biết và khắc phục hiệu quả tình trạng này.
Tổng quan tiêu xương hàm là gì?
Tiêu xương hàm (hay còn gọi là tiêu chân răng, tiêu xương ổ răng) là sự suy giảm dần về chiều cao, bề dày, mật độ, thể tích của phần xương nâng đỡ răng và xương bao quanh chân răng. Tình trạng này thường xảy ra sau khi mất răng, bị bệnh viêm nha chu hoặc chấn thương.
Cơ chế tiêu xương hàm: Khi răng bị mất, xương hàm tại vị trí đó không còn nhận được lực tác động từ hoạt động ăn nhai để duy trì khối lượng xương. Từ đó, bắt đầu xảy ra hiện tượng tiêu xương bởi các tế bào hủy xương, gây ra thay đổi lớn về cấu trúc khuôn mặt. Quá trình này diễn ra âm thầm theo chiều ngang lẫn chiều cao của xương.
Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), chỉ sau 6 tháng mất răng, mật độ xương đã có dấu hiệu suy giảm khoảng 25% lượng xương và có thể lên tới 45 - 60% lượng xương trong vòng 1 năm. Và sau 3 năm, tỷ lệ tiêu xương có thể tăng lên 45 - 60% nếu không được điều trị kịp thời.
Tìm hiểu tiêu xương hàm là gì
Các dạng tiêu xương hàm thường gặp
Khi mất chân răng, tình trạng tiêu xương hàm thường được phân thành 5 dạng chính như sau:
Tiêu xương hàm theo chiều ngang: Bề dày xương tại vị trí răng mất giảm dần theo thời gian, khiến cung hàm trở nên hẹp lại. Trong khi đó, vùng xương kế cận có xu hướng dịch chuyển và lấn sang khoảng trống do tiêu xương để lại. Hệ quả là những răng bên cạnh dần nghiêng về vị trí mất răng.
Tiêu xương hàm theo chiều dọc: Phần xương hàm nằm bên dưới nướu dần bị suy giảm và tạo thành vùng lõm sâu so với khu vực xung quanh. Nếu kéo dài, tình trạng này không chỉ làm xương hao hụt mà còn khiến mô nướu phía trên dần co rút và teo nhỏ lại.
Tiêu xương hàm vùng xoang: Khi răng hàm trên bị mất, đáy xoang hàm có xu hướng hạ thấp dần, làm thể tích xoang tăng lên theo thời gian nếu không được phục hồi kịp thời. Quá trình này khiến chiều cao xương hàm ngày càng giảm, về lâu dài có thể không còn đủ điều kiện để đặt trụ Implant.
Tiêu xương hàm toàn khuôn mặt: Thường gặp khi người bệnh mất nhiều răng ở cả hàm trên lẫn hàm dưới. Khi xương nâng đỡ suy giảm trên diện rộng, cấu trúc khuôn mặt thay đổi rõ rệt như miệng hõm vào, da chùng xuống, nếp nhăn xuất hiện nhiều hơn, khiến khuôn mặt trông già nua.
Hạ thấp xương hàm khi mất nhiều răng: Khi tiêu xương không được xử lý sớm, phần xương hàm dưới sẽ dần suy giảm cả về chiều cao lẫn thể tích. Sự hao hụt này có thể ảnh hưởng đến các ống thần kinh nằm phía dưới xương, làm tăng mức độ phức tạp và rủi ro khi phục hồi răng bằng cấy ghép Implant.
Phân loại tiêu xương hàm phổ biến hiện nay
Dấu hiệu tiêu xương hàm thường gặp
Khi xương hàm bắt đầu suy giảm về mật độ và thể tích, người bệnh có thể nhận thấy một số dấu hiệu sau:
Vùng xương nướu ở chỗ răng mất bị thu hẹp và lõm xuống
Sàn xoang hàm có xu hướng hạ thấp ở nơi răng đã mất
Nướu co rút làm lộ chân răng, gây cảm giác ê buốt kéo dài
Khoảng cách giữa các răng ngày càng thưa hơn
Răng lung lay, yếu hơn và đau khi nhai hoặc nuốt
Lực cắn giảm sút, khả năng ăn nhai không còn như trước.
Má hóp lại, da chùng xuống, xuất hiện nếp nhăn và trông già hơn.
Dấu hiệu tiêu xương hàm dễ thấy nhất là vùng xương ngay răng bị mất sẽ lõm xuống
Nguyên nhân tiêu xương hàm phổ biến hiện nay
Những yếu tố thường dẫn đến tình trạng tiêu xương hàm bao gồm:
Mất răng
Mất răng là nguyên nhân thường gặp nhất khiến xương hàm suy giảm nhanh chóng. Khi một chiếc răng mất và không còn lực nhai kích thích, các xương hà, tại vùng này sẽ trở nên yếu đi. Từ đó, cơ thể bắt đầu bật cơ chế tái hấp thụ vì nó tin rằng vùng xương hàm ngay răng bị mất này không còn cần thiết nữa và cố gắng loại bỏ đi.
Cao răng
Khi cao răng bám dày, chúng dễ gây viêm nướu và làm tổn thương mô quanh răng, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thống dây chằng nha chu. Trong môi trường đó, vi khuẩn phát triển mạnh, tấn công vào vùng xương nâng đỡ chân răng, làm suy yếu cấu trúc và khiến xương hàm dần bị tiêu biến.
Viêm nha chu (Nướu)
Mô nướu bị viêm, nhiễm trùng làm phá hủy xương nâng đỡ răng. Khi tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến tụt nướu, lộ chân răng và hình thành các túi nha chu quanh răng. Theo thời gian, phần xương hàm và hệ thống dây chằng quanh răng sẽ bị phá hủy dần. Nếu không điều trị sớm, tình trạng này có thể gây mất xương hàm và tiêu xương ổ răng.
Đeo hàm giả tháo lắp hoặc làm cầu răng sứ
Sau khi mất răng, nhiều người lựa chọn phục hồi bằng hàm giả tháo lắp hay cầu răng sứ. Tuy nhiên, những phương pháp này chỉ tái tạo phần thân răng phía trên nướu mà không thể thay thế chân răng thật đã mất bên dưới xương hàm.
Vì không có trụ răng tác động lực nhai xuống xương, vùng xương tại vị trí mất răng vẫn tiếp tục suy giảm. Theo thời gian, quá trình tiêu xương có thể diễn ra nhanh hơn khi ăn nhai lâu dài.
Tham khảo qua: Hình ảnh viêm nướu răng giúp nhận biết và điều trị sớm
4 nguyên nhân thường gặp gây tiêu xương hàm
Tiêu xương hàm có nguy hiểm không?
Tiêu xương hàm có gây nguy hiểm cho sức khỏe răng miệng và thẩm mỹ nụ cười. Tình trạng này bắt đầu xuất hiện sau khi răng bị mất và hầu như không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Chính vì vậy, nhiều người thường chủ quan, chưa nhận thức hết mức độ nghiêm trọng của tình trạng này. Những hệ lụy đáng lo ngại có thể kéo theo như:
Ảnh hưởng đến sức khỏe: Khi xương hàm bị tiêu, phần nướu sẽ không được nâng đỡ và giữ được vị trí như ban đầu. Lúc này, nướu sẽ dễ bị tụt xuống, viền nướu mỏng dần và nhạy cảm hơn bình thường. Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể.
Ảnh hưởng đến thẩm mỹ: Khi xương bị hao hụt đi, hàm cũng sẽ co lại và tụt xuống. Tình trạng này khiến cho cằm nhọn hơn, môi mỏng, miệng trũng, mặt co nhỏ lại. Nếu mức tiêu xương nhiều, thì các cơ và dây chằng trên mặt không còn được nâng đỡ. Lúc đó, má dễ bị hóp vào, da chùng xuống và gương mặt trông già đi nhanh hơn so với tuổi thật.
Suy giảm khả năng ăn nhai: Những chiếc răng bên cạnh răng mất sẽ có xu hướng nghiêng dần vào khoảng trống mất răng, dẫn đến tình trạng xô lệch, sai lệch khớp cắn trên cung hàm. Vì vậy, mỗi lần ăn nhai sẽ trở nên khó khăn và dễ khiến bạn thấy đau, khó chịu ở khớp hàm.
Mất răng thứ phát: Khi bạn mất một hoặc nhiều răng trước đó mà không được điều trị kịp thời, xương hàm sẽ tiêu biến và khiến các răng kề cận lung lay, rụng đi.
Gây trở ngại cho việc điều trị: Khi răng mất mà không được phục hồi sớm, lượng xương hàm sẽ tiếp tục hao hụt theo thời gian. Điều này làm giảm cả thể tích lẫn chất lượng xương, khiến quá trình trồng răng Implant trở nên phức tạp hơn do nền xương không đủ vững chắc để nâng đỡ trụ.
Tiêu xương hàm có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe răng miệng
Cách khắc phục tiêu xương hàm hiệu quả
Khi xương hàm đã bắt đầu suy giảm, việc can thiệp sớm bằng các phương pháp cấy ghép nha khoa sẽ giúp tái tạo lại cấu trúc xương. Đồng thời, góp phần phục hồi chức năng ăn nhai và tính thẩm mỹ của hàm răng. Dưới đây là những phương pháp khắc phục tiêu xương hàm phổ biến hiện nay:
Ghép xương hàm
Ghép xương hàm được bác sĩ chỉ định để tái tạo lại phần xương đã bị tiêu biến bằng cách bổ sung thêm xương tự nhiên hoặc tổng hợp vào khu vực thiếu hụt. Từ đó, hỗ trợ tăng thể tích và mật độ xương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phục hình răng sau này. Tùy vào từng tình trạng, bác sĩ sẽ chỉ định các loại ghép xương khác nhau:
Ghép xương tự thân: Xương lấy từ chính cơ thể người bệnh (xương cằm hoặc xương chậu), có độ tương thích sinh học cao, khả năng tích hợp tốt.
Ghép xương nhân tạo: Bác sĩ sử dụng vật liệu sinh học an toàn, có khả năng kích thích cơ thể tự tái tạo xương thật và lấp đầy vùng khuyết thiếu.
Nâng xoang: Áp dụng cho vùng răng hàm trên khi đáy xoang bị hạ thấp do mất răng lâu năm. Bác sĩ sẽ nâng xoang lên và bổ sung xương để tăng chiều cao xương hàm, tạo điều kiện đặt Implant sau đó.
Cấp ghép Implant
Trồng răng Implant là phương pháp duy nhất hiện nay có khả năng hạn chế quá trình tiêu xương tiếp diễn. Cơ chế hoạt động của Implant dựa trên việc thay thế chân răng đã mất bằng một trụ Titanium đặt vào trong xương hàm. Khi ăn nhai, lực tác động được truyền xuống xương giống như răng thật.
Việc thay thế chân răng bằng trụ Implant sẽ giúp khôi phục lại chức năng ăn nhai đến 99%, góp phần ngăn ngừa những hệ lụy do mất răng kéo dài. Bên cạnh đó, việc sở hữu một hàm răng khỏe mạnh, trắng sáng cũng giúp làm tăng tính thẩm mỹ cho khuôn mặt. Nếu sinh sống tại TPHCM, bạn có thể tham khảo dịch vụ cấy ghép Implant uy tín, chất lượng tại Nha khoa Orion.
Trồng răng Implant khắc phục tiêu xương hàm
Dùng huyết tương giàu tiểu cầu (PRP)
Huyết tương giàu tiểu cầu được chiết xuất từ chính máu của bệnh nhân với nồng độ tiểu cầu cao gấp 2 - 8 lần, có chứa nhiều yếu tố tăng trưởng giúp tái tạo mô nhanh chóng. Cách này được áp dụng để kích thích sự phát triển xương mới và tạo điều kiện tốt nhất để thực hiện các biện pháp phục hình răng khác.
Các cách điều trị tiêu xương hàm hữu hiệu
Câu hỏi thường gặp về tiêu xương hàm
Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng tiêu xương hàm:
Bị tiêu xương hàm có chữa được không?
Tiêu xương hàm hoàn toàn có thể cải thiện các phương pháp nha khoa hiện đại như ghép xương, nâng xoang (đối với hàm trên) và cấy ghép Implant. Ngay cả trong trường hợp mất răng lâu năm hoặc xương đã tiêu nhiều, bác sĩ vẫn có thể tái tạo lại phần xương thiếu hụt.
Mất răng bao lâu thì bị tiêu xương hàm?
Khoảng 3 tháng sau khi mất răng, mật độ và thể tích xương tại vị trí mất răng bắt đầu suy giảm dần do không còn lực nhai kích thích. Đặc biệt, trong năm đầu tiên, lượng xương có thể tiêu hao khoảng 20 - 25%. Sau khoảng 3 năm, mức độ tiêu xương có thể lên đến 45 - 60%.
Mất răng khoảng 3 tháng sẽ bị tiêu xương hàm nếu không điều trị
Còn chân răng có bị tiêu xương hàm không?
Phần chân răng còn sót lại vẫn có thể bị tiêu xương hàm, bởi khu vực này rất dễ xảy ra viêm nhiễm. Khi phản ứng viêm xuất hiện, các chất trung gian được cơ thể giải phóng có thể kích thích quá trình tiêu xương diễn ra nhanh hơn. Trường hợp này gọi là tiêu xương do bệnh lý, khác với tiêu xương sinh lý xảy ra khi mất răng.
Bạn nên tìm hiểu về: Răng sâu bị vỡ chỉ còn chân răng phải làm sao? Cách điều trị hiệu quả
Tiêu xương hàm gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe răng miệng nếu không được xử lý kịp thời. Khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường liên quan đến tình trạng này, Nha Khoa Orion khuyên bạn nên thăm khám sớm để hạn chế các biến chứng về sau.
